…volgens Ovidius
De Metamorfosen (Metamorphoseon libri) is een vijftien delen omvattend Latijns dichtwerk, bestaand uit ongeveer 12.000 regels, van de Romeinse dichter Publius Ovidius Naso (5 n. Chr.) Het is een narratief epos dat genres overstijgt.
(Wikipedia)
De metamorfosen van Escher
Bovenaan: M.C. Escher,'Metamorfose I', mei 1937.
’Tessellatie’ of regelmatige vlakverdeling – het herhalen van gelijkvormige figuren om een vlak te vullen zonder gaten of overlappingen – was voor Esscher ‘de rijkste bron van inspiratie die ik ooit heb aangeboord’.
Hij werd daarbij geïnspireerd door de mozaïeken in het Alhambra in Spanje en paste de wiskundige principes toe in zijn werk.
Ik las dat in An impossible Man de net uitkomen biografie van Roger Penrose:, dit over Escher staat vermeld: “Het was de meetkunde, de verbeelding van de wereld in de vorm van geometrische figuren, die zoon Roger van jongs af aan fascineerde. Het bracht hem al op jonge leeftijd in contact met het werk van Escher, dat hem grenzeloos boeide en inspireerde. De onmogelijke driehoek die aan de basis ligt van Eschers prent ‘Waterval’ is bijvoorbeeld afkomstig uit zijn brein.
‘Metamorfosen’ in het Rijksmuseum
Tentoonstelling 6 februari t/m 25 mei 2026
‘Alles verandert continu, maar niets verdwijnt helemaal’ dat is de boodschap die Ovidius opschreef in zijn Metamorfosen. In het gedicht worden goden dieren, veranderen nimfen in bomen, verstenen mensen en worden stenen mensen. Veel verhalen gaan over de omgang van goden en stervelingen. Liefde speelt een grote rol, lang niet altijd met wederzijdse instemming. Geweld en bedrog komen bovendien geregeld om de hoek kijken.
De tentoonstelling belicht de verbeelding van verschillende iconische fabels, zoals de schepping van de kosmos en de wereld uit de vormeloze chaos, het verhaal van de weefster Arachne die door de jaloerse godin Minerva in een spin wordt getransformeerd om eeuwig haar webben te weven of de affaires van Jupiter, de oppergod, die zich keer op keer moest vermommen om zijn jaloerse echtgenote Juno én zijn slachtoffers om de tuin te leiden. Zo vinden we hem als stier, zwaan, gehuld in een nevel of als een regen van goud.
(tekst Rijksmuseum)
”Passie, verlangen, lust, jaloezie, list en bedrog. Het Rijksmuseum neemt je mee naar een van de grootste en belangrijkste inspiratiebronnen voor kunstenaars: de Metamorfosen van de dichter Ovidius.”
Het toont de Griekse mythe waarin Zeus, in de gedaante van een zwaan, Leda verleidt. De mythe vertelt dat oppergod Zeus verliefd werd op de getrouwde Leda, koningin van Sparta. Nadat Zeus haar in de vorm van een zwaan had benaderd, legde Leda twee eieren. Uit deze eieren kwamen vier kinderen voort, waaronder de tweeling Castor en Pollux. Een naakte Leda staat naast haar zwaan, die met zijn vleugel haar heupen omsluit, terwijl hun kinderen aan hun voeten spelen, met een nog niet uitgekomen ei achter het vreemde, maar lachende stel.
“Metamorfosen brengt ruim 80 internationale topstukken samen uit musea en collecties van over de hele wereld. Van Titiaan, Correggio en Caravaggio tot Rodin, Brancusi, Magritte en Bourgeois. Te zien zijn schilderijen, beeldhouwwerken, edelsmeedkunst en keramiek, maar ook hedendaagse fotografie en videokunst. De tentoonstelling is een bijzondere samenwerking met Galleria Borghese in Rome.”
Het werk beeldt een scène uit de Romeinse mythologie uit, gebaseerd op de Metamorfosen van Ovidius. De god Jupiter heeft zich gehuld in een donkere wolk om zijn verlangen naar de nimf Io te stillen en zich te verbergen voor zijn jaloerse vrouw, Juno. Io wordt afgebeeld in een moment van overgave terwijl ze wordt omhelsd door de vormeloze wolk die Jupiter voorstelt.
Dit schilderij is een van de vier werken die Correggio schilderde over de liefdes van Jupiter, in opdracht van hertog Federico II Gonzaga van Mantua. Het originele meesterwerk bevindt zich in de collectie van het Kunsthistorisches Museum in Wenen.
De schoonheid is de schuldige. Hoe Ovidius’ Metamorfosen in het Rijksmuseum worden verbeeld. | NRC resentie van de tentoonstelling.
‘Metamorfosen’ van Ellen Deckwitz
De nieuwe poëzie bundel van Ellen Deckwitz: ‘Metamorfosen’ – het Poëziegeschenk 2026 – doet het bij ons op tafel prima, het communiceert met ons op een Meta niveau…
Metamorfose bij Maarten Houtman
“… maar dat aapje daar op de rug van zijn moeder, die was nog in datgene wat we niet weten kunnen. En had van daaruit een geweldige vrijheid.
Maar nu komt nog het belangrijkste.
Op een dag vond die moeder dat het nu genoeg was. En die pakte het aapje resoluut beet en schoof het van haar rug af. Want het aapje wou natuurlijk heel gauw terug om er te blijven.
Toen had een ongelooflijke metamorfose plaats. Dat vrolijke, gelukkige aapje, werd opeens een angstig dier. Hij had zijn kameraadjes uitgedaagd, dat was nu helemaal afgelopen. Hij moest nu zich waarmaken in de wereld van de vorm, van alles wat er is.
En het was een ongelooflijke omslag. Hij was eerst uit de baarmoeder van zijn moeder gekomen. Maar op dat moment kwam hij uit de geestelijke baarmoeder, in de wereld waar alles verdedigd moet worden. Waar je moet blijven leven. Waar je een territorium hebt. Waar je bezit hebt. Waar je kennis hebt.
Al was dat dan allemaal alleen maar voor een klein aapje. Maar zo is het voor ons ook…”
Maarten Houtman, Juist in het meest onbelangrijke is het geheim verborgen.
Hetzelfde
Hetzelfde is nooit hetzelfde, want alles in het leven verandert en beweegt. Hetzelfde in je herinnering, ja, dat is onbeweeglijk en dood. Je weet dat zaken en situaties in verschillende stemmingen er anders uitzien. Dat vind je heel gewoon. Weer anders is het als je een beetje dromend buiten loopt. De bomen die je denkt te kennen zijn heel anders: ze hebben verhalen over wat de wind ze vertelt en ze verlangen naar de lente en de zomer als hun bladeren alles kunnen opvangen en doorgeven aan hun wortels, die diep in de grond de levenssappen opzuigen. Een en al leven en durende verandering.
Waar begint voor jou die veranderde beleving? Ik denk bij het gevoel dat wat je normaal waarneemt een bevroren momentopname is uit een onafgebroken verandering.
Eerst heb je dat gehoord of gelezen en gaat het langs je heen. Dan begin je te merken, midden op de dag, dat er opeens een ogenblik is dat alles anders lijkt.
Dat vergeet je weer, maar als het nog een paar keer gebeurt, ben je er attent op en begrijp je dat je in een onbekende wereld leeft waarvan je maar één bepaalde kant kent.
Dan komt er een levende rust over je waardoor je door alle haast en misbaar om je heen dat andere kunt beleven, dat niet van de tijd is. Dan is ook voor jou hetzelfde nooit meer hetzelfde.
Maarten Houtman
Meer Metamorfosen op ShakingLife.nl
| EINDE |