Metamorfoses in het Rijksmuseum
Nu chaos door onze straten waart,
voortdurend om aandacht vraagt,
rusten we in de schone kunsten:
daar waar de diepte van ervaren
je verlost van de waan van de dag.
Op schoonheid is het veilig varen,
de wind van Aphrodite in de rug,
door de nauwte van verwachting
langs de kusten van de bevrienden
op weg naar de hemelse havens –
into the forgotten Heavens of Love.
AFBEELDINGEN VERGROTEN DOOR TE KLIKKEN RECHTSBOVEN
Johannesburg, 2009 | brons
Met gespannen nek en naar voren gerichte horens - herinnerend aan zijn gedaante als stier - kijkt Jupiter (Zeus) ons indringend aan. Zijn kracht en dreiging krijgen hier een verrassende gestalte: het lichaam van de kunstenaar zelf. Mntambo goot haar eigen vrouwelijke vorm in brons af en laat man en vrouw, mens en dier, Afrikaans en westers, verleden en heden samen-vloeien. Zo buigt ze de klassieke beeldtaal .
Olieverf op doek, Watts Gallery Trust, Bruikleen Rijksmuseum.
”Chaos toont G.F. Watts' visie op het begin van de aarde en de tijd. Links kruipen figuren onder rotsen vandaan en komen uit het vuur tevoorschijn. In het midden glijdt een enorme figuur uit het water omhoog en beweegt zich naar een groep liggende reuzen. Onder de reuzen symboliseert een spoor van kleine mensen in klassieke gewaden de maatstaf van de gewone menselijke tijd tegenover de kosmische en geologische tijd.
Watts illustreerde niet de scheppingsmythe van één enkele cultuur. In plaats daarvan toonde hij zijn eigen ideeën over orde en tijd aan het begin van de wereld. Hij beschouwde het als het 'eerste hoofdstuk' van een reeks schilderijen die hij 'Het Huis van het Leven' noemde. In deze serie wilde hij de oorsprong van het universum, het verloop van de geschiedenis en het menselijk leven laten zien. Watts maakte gipsen schetsen van de figuren links van Chaos om als modellen te gebruiken, en veel van de figuren keren terug in andere schilderijen.”
‘In het midden glijdt een enorme figuur uit het water omhoog en beweegt zich naar een groep liggende reuzen.’
“In Aristophanes' komedie De Vogels waren er eerst Chaos, Nacht, Erebus en Tartarus. Uit de Nacht kwam Eros voort, en uit Eros en Chaos ontstond het vogelgeslacht.
Eerst legde de zwartgevleugelde Nacht een kiemloos ei in de schoot van de oneindige diepten van Erebus, en hieruit, na een lange omwenteling der eeuwen, ontsproot de sierlijke Eros met zijn glinsterende gouden vleugels, snel als de wervelwinden van de storm. Hij paarde in de diepe Tartarus met de donkere Chaos, die net als hijzelf vleugels had, en zo broedde ons geslacht uit, dat als eerste het licht zag. Dat van de Onsterfelijken bestond pas toen Eros alle ingrediënten van de wereld had samengebracht, en uit hun huwelijk ontstonden Hemel, Oceaan, Aarde en het onvergankelijke geslacht van gezegende goden. Zo is onze oorsprong veel ouder dan die van de bewoners van de Olympus. Wij [vogels] zijn de nakomelingen van Eros; daar zijn duizend bewijzen voor. Wij hebben vleugels en wij staan geliefden bij. Hoeveel knappe jongemannen, die hadden gezworen ongevoelig te blijven, hebben hun benen gespreid vanwege onze macht en zich overgegeven aan hun geliefden, bijna aan het einde van hun jeugd, meegesleept door de gave van een kwartel, een watervogel, een gans of een haan.”
Wikipedia
Het bergachtige, dichtbeboste landschap in deze tondo is het Paradijs. Rond de fontein, de bron van het leven, zijn episodes uit het verhaal van Adam en Eva, het eerste paar ter wereld, afgebeeld. De aarde wordt omringd door twee bollen, die verwijzen naar de schepping van de zon, de maan en de sterren, en naar de scheiding van de hemel en de zee.
Uit een stroperige massa lijkt een mens te ontstaan.
In Rodins La Terre maakt de oermens zich uit vormeloze materie los - of zakt hij erin terug? De figuur is onaf, meer torso dan mens. Het ruwe gips benadrukt dat onvoltooide karakter: een schepping in wording, alsof de wereld nog maar net begonnen is.
(bibliotheek Rijksmuseum).
Diezelfde dag bracht de Paus een ‘kort maar betekenisvol bezoek’ aan de Grote Moskee van Algiers.
CHANSON D'ADIEU
Wie veel begrepen heeft, kan veel vergeven;
hem trekt de ruimte, die gelukkig maakt,
wanneer hij, met zichzelf alleen gebleven,
in een stil ogenblik balans opmaakt
van dit kaleidoscopisch boeiend leven
naar welks geheim hij onvermoeibaar haakt.
Wie veel begrepen heeft, kan veel vergeven,
en ondanks alles, wat zijn doel niet raakt,
voelt hij in groot verband zich opgeheven,
van al wat klein en zielig is verdreven,
dat van hemzelf niet langer deel uitmaakt;
niets menschelijks is hem vreemd gebleven.
Wie veel begrijpen kan, zal veel vergeven.
Jacoba Eggink, uit: ‘Kyrie Eleison’.
Het schilderij beeldt de Griekse mythe uit waarin Zeus zichzelf in een zwaan verandert om Leda te verleiden. Het werk is een beroemd voorbeeld van de renaissanceschilderkunst en staat bekend om zijn sensuele en complexe compositie. Dit specifieke kunstwerk maakt deel uit van de collectie van de Galleria Borghese in Rome. Het is een van de vele kunstwerken die worden tentoongesteld in de tentoonstelling Metamorfosen in het Rijksmuseum van februari tot mei 2026.
Metamorphoses is tot en met 25 mei te zien in het Rijksmuseum.
Raffaella Gazzana – Piano, Natascia Gazzana – Viool
Meer Metamorfosen op ShakingLife.nl
| EINDE |
Bovenaan: satellietfoto van de Straat van Hormuz, een van 's werelds meest strategische maritieme knelpunten.
Deze smalle zeestraat verbindt de Perzische Golf met de Golf van Oman en de Arabische Zee.
Op het smalste punt is de zeestraat ongeveer 33 tot 39 kilometer breed.
Het is een vitale handelsroute waar dagelijks ongeveer 20% van de wereldwijde olie- en gasvoorziening doorheen wordt vervoerd.
De noordkust wordt begrensd door Iran, terwijl de zuidkust wordt gevormd door de Verenigde Arabische Emiraten en het Musandam-schiereiland van Oman.