BETWEEN SILENCE AND LIGHT

All material in nature, the mountain and the stream and the air and we, are made of Light which has been spent, and this crumpled mass called material casts a shadow, and the shadow belongs to Light.

Spirit in the Architecture of Louis Kahn
John Lobell
Shambala, Boulder1979


_the-wall-the-column

Joy

I realized that if I were painter about to paint a great catastrophe, I could not put the first stroke on canvas without thinking of Joy in doing it. You cannot make a building unless you are joyously engaged.
I would like to feel that I have not forgotten, not have you as I speak to you, about the stream of Joy which must be felt. Otherwise, you really don’t feel anything. If what I say somehow activates that feeling, I would, of course, be terribly pleased and honored.


n6128187731_837554_1894

Wonder

From beauty, Wonder. Wonder has nothing to do with knowledge. It is a first response to the intuitive, the intuitive being the odyssey, or the record of the odyssey, of our making through the untold billions of years of making. I don’t believe that one thing started at one time and another started at another time. Everything was started in one way at the same time and it was no time either: it just simply was there.

I would like to feel that I have not forgotten, not have you as I speak to you, about the stream of Joy which must be felt. Otherwise, you really don’t feel anything. If what I say somehow activates that feeling, I would, of course, be terribly pleased and honored.
Wonder is the same feeling that the astronauts must have felt when they saw the earth at great distance. I followed them and I felt what they felt: this great ball in space, pink, or rose, and blues and white. Somehow all the things on it, even the great achievements like, let us say, Paris, a great achievement, or London, all disappeared and became circumstantial works. But the Toccata and Fugue did not disappear, because it was the most unmeasurable and therefore the closest to that which cannot disappear. The more deeply something is engaged in the unmeasurable, the more deeply it has this lasting value. So you cannot deny the Toccata and the Fugue. You cannot deny the great works of art because they are born out of the unmeasurable.
I think what you felt was just Wonder, not knowledge or knowing. You felt that knowledge was not as important as your sense of Wonder, which was a great feeling without reservation, without obligation, without accounting for yourself. Wonder is the closest intouchness with your intuitive.


n6128187731_837579_9290

The Wall, the Column

The wall did well for man. In its thickness and its strength, it protected man against destruction. But soon, the will to look out made man make a hole in the wall, and the wall was pained, and said: “What are you doing to me ? I protected you; I made you feel secure – and now you put a hole through me !” And man said: “But I see wonderful things, and I want to look out.” And the wall felt very sad.

Later man didn’t just hack a hole through the wall, but made a discerning opening, one trimmed with fine stone, and he put a lintel over the opening. And soon the wall felt pretty well.

Consider also the momentous event in architecture when the wall parted and the column became.


_architecture

Architecture

I thought that Art was a kind of oracle, an aura that had to be satisfied by the artist. If the artist made something, he dedicated it as an offering to Art, as though Art were something that preceded the work. Art cannot be Art unless it is a work and not something abstract, out in the blue somewhere. The emergence of Architecture as a human expression is tremendously important because we actually live to express.

A great building, in my opinion, must begin with the unmeasurable, must go through measurable means when it is being designed, and in the end must be unmeasurable. The only way you can build, the only way you can get the building into being, is through the measurable. You must follow the laws of nature and use quantities of brick, methods of construction, and engineering. But in the end, when the building becomes part of living, it evokes unmeasurable qualities, and the spirit of its existence takes over.

Architecture has existence, but it has no presence. Only a work of architecture has presence, and a work of architecture is presented as an offering to architecture.

A work is made in the urging sounds of industry, and, when the dust settles, the pyramid, echoing Silence, gives the sun its shadow.


_the-architect

The Architect

The way one does things is private, but what one does can belong to everybody. Your greatest worth is in the area where you can claim no ownership, and the part that you do that doesn’t belong to you is the most precious. T is the kind of thing you can offer because it is better part of you; it is a part of general commonality that belongs to everybody. You feel that what you truly have to offer is in your next work, and that what you have done is always incomplete. I believe than even a great composer like Bach, who did everything as though it belonged to everyone else, died thinking he did nothing, because a person is greater than his works. He must continue.

I believe it takes a long time to be an architect; it takes a long time to be the architect of one’s aspirations. You can become an architect professionally overnight. But to feel the spirit or architecture from which one makes his offering takes much longer.

And where does the architect sit ? He sits right there; he is the one who coveys the beauty of spaces, which is the very meaning of architecture. Think of meaningful space and you invent an environment, and it can be your invention. Therein lies the architect.


_touch1

Touch, Sight

I though then that the first feeling must have been touch. Our whole sense of procreation has to do with touch. From the desire to be beautifully in touch came eyesight. To see was only to touch more accurately. These forces within us are beautiful things that you can still feel even though they come from the most primordial, non-formed kind of existence.

From touch there is striving to touch, not just touch, and from this developed what could be sight. When sight came, the first moment of sight was the realization of beauty. I don’t mean beautiful or very beautiful or extremely beautiful. Just simply beauty itself, which is stronger than any of the adjectives you might add to it. It is a total harmony you feel without knowing, without reservation, without criticism, without choice. It is a feeling of total harmony as though you were meeting your maker, the maker being that of nature, because nature is the maker of all that is made. You cannot design anything without nature helping you.

Sight then came about and sight immediately felt the total harmony. Art, which was immediately felt, was the first word, one can say the first line, but I think the first word, the first utterance. It could have been, “Ah,” just first. What a powerful word that is. It expresses so much with just a few letters.


_oder

Order

I tried to find what Order is. I was excited about it, ad I wrote many, many words of what Order is. Every time I wrote something, I felt it wasn’t quite enough. If I had covered, say, two thousand pages with just words of what Order is, I would not be satisfied with this statement. And then I stopped by not saying what it is, just saying, “Order is.” And somehow I wasn’t sure it was complete until I asked somebody, and the person I asked said, “You must stop right there. It’s marvelous; just stop there, saying, “Order is.”


_light-and-silence

Silence and Light

Inspiration is the feeling of beginning as the threshold where Silence and Light meet. Silence, the unmeasurable, desire to be, desire to express, the source of new need, meets Light, the measurable, giver of all presence, by will, by law, the measure of things already made, as a threshold which is inspiration, the sanctuary of art, the Treasury of Shadow.

The artist offers his work to his art in the sanctuary of all expression, which I like to call the Treasury of the Shadow, lying in that ambiance: Light to Silence, Silence to Light. Light, the giver of presence, casts its shadow, which belongs to Light. What is made belongs to Light and to Desire.

I likened the emergence of Light to a manifestation of two brothers, knowing quite well that there are not two brothers, nor even one. But I saw that one is the embodiment of the desire to be, to express, and one (not saying “the other”) is to be, to be. The later is nonluminous, and the former, prevailing, is luminous. This prevailing luminous source can be visualized as becoming a wild dance of flame that settles and spends itself into material. Material, I believe, is spent Light.

Silence and Light. Silence is not very, very quiet. It is something that you may say is lightless, darkles. There are all invented words. Darkless – there is no such word. But why not? Lightless; darkles. Desire to be, to express. Some can say this is the ambient soul – if you go back beyond and think os something in which Light and Silence were together, and may be still together, and separate only for the convenience of argument.


_place

Place

It is a decision coming from commonality that you choose a place out of all places to build, a place where others can also settle. It is a very important decision, of the same importance as the positioning of a Greek temple amongst the hills. Of all the hills, this hill is chosen for the temple, and then all the other hills beckon to it as it bowing to this decision. You do not see this eulogizing building, which is remarkable in that it has never been there before.


_space

Space

Space has tonality, and I imagine myself composing a space lofty, vaulted, or under a dome, attributing to it a sound character alternating with the tones of space, narrow and high, with graduating silver, light to darkness.






_structure

Structure

Structure is the giver of Light. When I choose an order of structure that calls for column alongside of column, it presents a rhythm of no light, light, no light, light, no light, light. A vault, a dome, is also a choice of a character of light.






_materials

Materials

Realization is Realization in Form, which means a nature. You realize that something has a certain nature. A school has a certain nature, and in making a school the consultation and approval of nature are absolutely necessary. In such a consultation you can discover the Order of water, the Order of wind, the Order of light, the Order of certain materials. If you think of brick, and you’re consulting the Orders, you consider the nature of brick. You say to brick: ”What do you want, brick ?” Brick says to you: “I like an arch.” If you say to brick, “Arches are expensive, and I can use a concrete lintel over an opening. What do you think of that brick? Brick says, “I like an arch.”

It is important that you honor the material you use. You don’t bandy it about as though to say, “Well, we have a lot of material, we can do it one way, we can do it in another way.” It’s not true. You must honor and glorify the brick instead of short-changing it and giving it an inferior job to do in which it loses its character, as, for example, when you use it as infill material, which I have done and you have done. Using brick so makes it feel as though it is a servant, and brick is a beautiful material. It has done beautiful work in many places and still does. Brick is a completely live material in areas that occupy three quarters of the world, where it is the only logical material to use. Concrete is a highly sophisticated material, not so available as you think.

You can have the same conversation with concrete, with paper or papier-maché, or with plastic, or marble, or any material. The beauty of what you create comes if you honor the material for what it really is. Never use it in a subsidiary way so as to make the material wait for the next person to come along and honor its character.


_making-something

Making Something

There is a distinction between nature’s laws and our rules. We work by rules, but we employ nature’s laws to make something. The rule is made to be changed, but nature cannot change its laws. If it did, there would be no Order whatsoever. There would be what we think is chaos. The laws of nature tell us that the color, the weight, the position the pebble on the beach are undeniable. The pebble is placed there non-consciously by te interplay of the laws of nature. A rule is conscious act needing circumstances to prove its validity or its need for change.

Any rule you have is really there on trial. The greatest moment of a rule is change: when that rule comes to a higher level of realization, that leads to a new rule. To discover a new rule is to discover a new avenue of expression.

That is why dealing with aesthetics, which are the rule of art, is very dangerous. I would say that one should not employ any aesthetics. Aesthetics are realized out of the singularity of a making in which someone, sensitive to how the rules might be employed, makes an aesthetic principle. Aesthetics come after you make something, not before. You can leave aesthetics to someone else, to the architectural critic, for instance.

Now what I have said is a categorical statement, which should be forgotten, because there are those who look at it very seriously another way. But let them think of it that way. I think of it this way because I can work this way and others can work their way. Therein lies the beauty of people, within whom the greatest completeness of an odyssey of their making exists, beautiful in so may ways.


_form-and-design

Form and Design

With the sense of Wonder comes Realization. Realization is born out of the intuitive. Something must be just so, and it has a definite existence though you cannot see it. You strive because the existence makes you think of what you want to express. In this drive to express, you make a distinction between existence and presence. When you give something presence, you have to consult nature, and that is where Design begins.

Design gives the elements their shape, taking them from their existence in the mind to their tangible presence. Design is a circumstantial act. In architecture, it characterizes a harmony of spaces good for a certain activity.


Light

I gave myself an assignment: to draw a picture that demonstrates light. Now if you give yourself such an assignment, the first thing you do is escape somewhere, because it is impossible to d. You say that the white piece of paper s the illustration; what else is there to do? But when I put a stroke of ink on the paper, I realized that the black was where the light was not, and then I could really make a drawing, because I could be discerning as to where the light was not, which was where I put the black. Then the picture became absolutely luminous.

I said that all material is nature, the mountains and the streams and the air and we, are made of Light which has been spent, and this crumpled mass called material casts a shadow, and the shadow belongs to Light.

So Light is really the source of all being. And I said to myself, when the world was an ooze without any kind of shape or direction, the ooze was completely infiltrated with the desire to express, which was a great congealment of Joy, and desire was a solid front to make sight possible.

“Spiegel Im Spiegel” van Arvo Pärt is een van de nummers die Duo Gazzana heeft opgenomen op hun nieuwste album “Prokofiev, Pärt, Schnittke”, geproduceerd door Manfred Eicher.
Raffaella Gazzana – Piano, Natascia Gazzana – Viool
EINDE

De koning en de prins

Bovenaan:  Joan Monfort, de fotograaf van de inmiddels wereldberoemde ‘badkuipfoto’, toont zijn foto in de krant. ANP / EPA 

Het verhaal achter de ‘badkuipfoto’ van Lionel Messi en Lamine Yamal

Sam de Jongh, NRC
Gepubliceerd op19 juli 2026

Eind 2007 reed de zestienjarige Sheila Ebana met haar baby naar Barcelona. Ebana woonde met haar zoontje en toenmalig partner in Matarò, veertig kilometer ten noorden van de havenstad. Haar baby was slechts vijf maanden oud. Eerder had Ebana haar zoontje ingeschreven voor een loterij, die ze uiteindelijk zou winnen. De twaalf winnende kinderen werden ieder gefotografeerd met een speler van FC Barcelona voor een kalender. Bij iedere maand hoorde een foto van een speler met een van de kinderen. De opbrengsten van de kalender gingen naar het goede doel. 

Ebana’s baby werd gekoppeld aan Barcelona’s grote talent, Lionel Messi. Buiten het veld was de Argentijn vaak verlegen, ook tijdens de fotoshoot met de baby. In eerste instantie wist hij niet wat hij aanmoest met het kleintje, die in een babybadje was geplaatst. Moeder Sheila stelde haar kind op zijn gemak, en Messi kroop langzaam uit zijn schulp. Eerst wasten Ebana en Messi de baby samen in het kuipje, later durfde Messi het alleen.

Joan Monfort, de fotograaf voor de kalender, wist tot op het EK van 2024 niet wie het baby’tje op de foto’s was. Hij was de shoot al lang vergeten. Midden in de nacht werd Monfort gebeld door SPORT, het Spaanse sportblad. „Is die foto van jou?” vroegen de journalisten. „Ja”, antwoordde hij. „Wie is de baby?”

Vergroten door te klikken

Net als Monfort (her)ontdekte de voetbalwereld de foto’s op de dag voor de EK-kwartfinale tussen Spanje en Duitsland (2-1); Mounir Nasraoui, de vader van de baby, had een van de foto’svan zijn inmiddels zestienjarige zoon op Instagram gedeeld. Tien dagen later won Lamine Yamal Nasraoui Ebana het EK.

De ‘doping’ van Lamine Yamal door Lionel Messi, gevangen in de ‘badkuipfoto’ van Monfort, heeft iets bovennatuurlijks. In sommige opzichten doet de foto denken aan het verhaal van Achilles, die door zijn moeder Thetis in de mythologische Styx-rivier werd gedompeld. Hierdoor werd Achilles – behalve zijn welbekende hiel, natuurlijk – onverwondbaar.

Of de doping van Yamal door Messi dezelfde werking als die van Achilles heeft gehad, valt te betwijfelen. Toch zijn er anno 2026 gelijkenissen tussen de twee spelers. Voor velen is Lamine de erfgenaam van een voetballer die geen erfgenaam kan hebben.

Al meer dan twee jaar is Yamal dé ster van het huidige FC Barcelona. Hij is linksbenig en speelt op dezelfde positie als Messi. Net als de Argentijn – die van 2004 tot en met 2021 in Catalonië speelde – neemt hij met zijn creatieve passing en briljante dribbels Barcelona wekelijks op sleeptouw.

Toch zijn er ook verschillen. Om Yamals kwaliteiten te duiden, wijzen mensen graag op de statistieken van Messi op dezelfde leeftijd als Yamal nu. Voordat hij negentien werd, had Messi voor FC Barcelona negen goals in 34 duels gemaakt. Daartegenover staat de teller van Yamal – die afgelopen maandag negentien werd – op 49 goals in 153 wedstrijden voor Barcelona. Ook gaf Yamal 48 assists, tegenover 3 van Messi.

Lamine Yamal heeft zich dit WK wederom bewezen als een van de beste voetballers van de wereld. Het is de vraag of hij niet te vroeg zal pieken. Decennialang (een van) de beste(n) blijven is maar voor een select groepje sporters weggelegd. Messi weet daar alles van. 

Zondagavond om 21.00 uur Nederlandse tijd staan Lamine Yamal en Lionel Messi tegenover elkaar in de finale van het WK.

EINDE

LastPost

…en toen kwam er een Grote Golf … en die spoelde SHAKING LIFE weg

Meer dan tien jaar heb ik het volgehouden, vijfhonderd Posts… Genoeg is genoeg!

Ik heb in mijn leven vaak gehoord dat ik een lastpost was, dat ik gewoon teveel was.
Nu ik hier dan aan mijn Last Post bezig ben, zal ik er maar verder niet over zeuren. Lezer, u bent van me af![1]

Mijn allereerste Post:

Shaken zet je met beide benen op de grond. Met de negen contactpunten van de voet voel je je wortels in de aarde. Je bent zelf-standig – doet er niet toe waar je staat, of het nu voor je eigen venster is of in de Transsiberië Express, shaken kun je overal.
NB We schrijven 31 december 2013: ‘Shaken(1)’.

Het begon als ‘muziek-blog’ bij het wekelijkse shaken met onze ‘huiskamergroep’ bij Diana, die in de traditie van Maarten Houtman stond. Met een vaste kern van vier – zeg maar de ‘Bende van Vier’: Diana, Lene, Klaaske en Hein. Waar zich in de loop der jaren verschillende mensen bij aansloten: eerst was het Liet, toen Ellen, Casta en Aloys… en nog verschillende mensen meer.
En dat allemaal in die bescheiden huiskamer, op de derde verdieping van de Ferdinand Bolstraat – tot Corona ons parten ging spelen, toen was het voorbij.

Vergroten door te klikken

Bij Diana zijn nu alleen nog de twee katten overgebleven, de bank zit vol met hun haren – vooral deze warme dagen zijn ze flink in de rui.

Nu moet ik nog het traditionele muziekje verzinnen, om dit verhaaltje uit te blazen – ik las dat de sax de vijftigste editie van North Sea Jazzfestival gedomineerd had, dus:

Paramount Quartet
Joe Lovano, Tenor Saxophone, Tarogatos
Julian Lage, Guitar
Asante Santi Debriano, Double Bass
Will Calhoun, Drums

…en toen kwam zomaar nog deze foto voorbij:

Vergroten door te klikken

En zo komen we uiteindelijk toch nog bij Maartens Bovenkruier uit, met vlak om de hoek Hanna’s atelier. Gods molens malen langzaam…

Post Scriptum

[1] Helemaal ben je nog niet van me af… Ik ga op het blog De onderste steen boven mijn activiteiten voortzetten. En daarnaast ook nog op het Hanna Mobach Archief.

Maar dít blog blijft voor eeuwig online bestaan…

EINDE
Bovenaan: “Dit iconische kunstwerk is De grote golf van Kanagawa (circa 1830-1831), gemaakt door de Japanse kunstenaar Katsushika Hokusai. Hoewel het vaak een schilderij wordt genoemd, is het technisch gezien een kleurenhoutsnede (ukiyo-e)” (AI-overzicht).

Etentje bij de Landmarkt

Bovenaan: Zesendertig gezichten op de berg Fuji: Umezawa Manor in de provincie Sagami. Door Katsushika Hokusai (1760-1849), The Mann Collection, Highland Park, Illinois

“Aan Hokusai werd gevraagd waarom hij zo lang over dat wrijven van de steen deed, voordat hij ging schilderen. Hij heeft toen gezegd: “Als ik sta te schilderen, begint dat nu al als ik die steen wrijf...”
Een eenvoudige handeling, waar je dus niet bij hoeft te denken, waar je helemaal bij kunt beleven, daarin gebeurt het eigenlijk. Dat is de voorbereiding.
Wat ik nu zeg is eigenlijk meditatie. Dat is namelijk geleidelijk aan jezelf oefenen om in de juiste geestesgesteldheid te komen.”
Maarten Houtman, Het wrijven van de steen, Eefde april 1984.

Katsushika Hokusai
Japans, Tokio (Edo) 1760-1849 Tokio (Edo)

Wat voorafging

Onderstaand appje kreeg Klaaske van nichtje Ayn.

En dan echt vandaag van harte met jullie zowaar 60e jubileum lieve Hein en Klaaske! 💫💝🪷 Wat een mijlpaal. Super leuk dat jullie het vieren. Vinden jullie het leuk om met J&M en mij dat nog een keer opnieuw te vieren bij bv Landmark? Ik kan iedereen halen en brengen. Jullie ook. Bv aankomend weekend. Laat maar weten maar voor nu voor nu vooral heel erg genieten van dit heuglijke moment tezaam. Heel veel liefs en tot snel hopelijk 🎂🍌

The Works: Katsushika Hokusai

We hebben inmiddels een familie-lunch gehad bij de Landmarkt, waarbij wij The Works: Katsushika Hokusai van Sally Grant cadeau kregen.
Ik vond een kort artikel over Hokusai én een uitvoerige recensie van het boek, mét illustraties – zie verderop, 🤓Hein

Vergroten door te klikken

Sally Grant, The Works: Katsushika Hokusai



Intussen aan tafel…

Vergroten door te klikken

Vergroten door te klikken

Hokusai: 36 gezichten op de berg Fuji
Tijdschrift ‘Asiatica’

De tentoonstelling Hokusai: 36 Gezichten op de berg Fuji is te zien tot en met 17 juni 2012, als onderdeel van onze viering van de Japanse Lente. Ter ere van de tentoonstelling presenteert Bento [1] een reeks artikelen over het leven en werk van Hokusai, de beroemde 👨‍🎨 achter de gewaardeerde serie met onder andere de iconische prent Onder de golf van Kanagawa, beter bekend als De Grote Golf. Dit artikel, het derde en laatste in de reeks, is geschreven door Victoria Dawson en verscheen eerder in het tijdschrift Asiatica. 

Hokusai’s zoekende rusteloosheid, zoals blijkt uit de verschuivingen in stijl en naam, onderwerp en publiek, weerspiegelt zijn enorme vermogen tot zelfvernieuwing. “Zijn demon was in zekere zin dat hij altijd op een punt kwam waarop hij een karikatuur van zichzelf werd,” aldus kunsthistoricus Roger Keyes. “Hij werd gemakkelijk – een beetje zoals Picasso, die echt met dat probleem worstelde. Maar Hokusai vond een kortere weg. Wanneer hij vastliep, veranderde hij. Hij begon gewoon iets totaal anders te doen.”

Hokusai leek bijna speels om te gaan met de ongrijpbaarheid van zijn publieke imago. Enerzijds verdween hij van het toneel voor mecenassen, uitgevers en een bewonderend publiek, anderzijds vertoonde hij artistieke hoogstandjes. In 1804, op 44-jarige leeftijd, besloot hij – in het Gokokuji-museum in Edo – wat hij beschouwde als het grootste schilderij ooit te maken. Op de dag van de voorstelling rolden zijn assistenten een enorm papierdoek uit van 17,5 meter lang en 9 meter breed – samengesteld uit kleinere vellen papier. Op Hokusai’s signaal begon een team van assistenten, gekleed in zwart, zich over het geïmproviseerde doek te bewegen. Ze gebruikten bezems als penselen en werkten met inktpotten – vermoedelijk aan de hand van een schets van de kunstenaar. “De toeschouwers vonden het ongelooflijk – al die mensen die overal rondrenden,” zegt Keyes. Toen de inkt droog was en het schilderij eindelijk omhoog werd gehesen, zag de verzamelde menigte het hoofd en de schouders van Bodhidharma, de Indiase patriarch van het Zenboeddhisme.

Vergroten door te klikken

“Kijk,” voegt Keyes eraan toe, “Hokusai is toch een performancekunstenaar? Dus toen zei hij: ‘Vind je dat geweldig? Nou, kijk hier eens naar!’ De volgende dag pakte hij een rijstkorrel en tekende er met zijn penseel met één haar twee vliegende mussen op. Is dat niet geweldig?”

Tags: Hokusai: Zesendertig gezichten op de berg Fuji, Japanse lente, Katsushika Hokusai, Sackler 25 Geplaatst in: Tentoonstellingen, Japanse kunst

Recensie Kavey Eats
Geplaatst door Kavita Favelle op 21 mei [2]

Ik heb een recensie-exemplaar van dit boek ontvangen van uitgeverij Smith Street Books. Dit bericht bevat affiliate-links naar Amazon en bookshop.org; wij ontvangen een commissie bij in aanmerking komende aankopen. 

Een van de plekken die ik absoluut wilde bezoeken tijdens onze laatste reis naar Japan was Obuse, een plaats in het noordoosten van de prefectuur Nagano. Mijn enthousiasme om dit kleine, mooie stadje in onze reisroute op te nemen (lees hier meer over Obuse) kwam vooral voort uit de band met de kunstenaar Katsushika Hokusai; hij woonde er enkele jaren als gast en leermeester van de rijke lokale koopman Takai Kozan.

Bezoekers kunnen niet alleen op diverse locaties in Obuse voorbeelden van Hokusai’s werk zien, maar ook genieten van een fantastische collectie in het speciale Hokusai-museum. Het museum heeft de bijschriften bij de collecties en individuele werken uitstekend naar het Engels vertaald, waardoor de kijker de nodige historische achtergrond en context krijgt.

Daarnaast zagen we enkele dagen later veel werken van Hokusai in het Japan Ukiyo-e Museum in het nabijgelegen Matsumoto. Op mijn verlanglijstje voor een toekomstige reis naar Japan staan ​​nog het Sumida Hokusai Museum in Tokio en het Shimane Art Museum in Matsue.

Voor wie niet in de gelegenheid is om een ​​van deze indrukwekkende collecties te bezoeken (of Hokusai’s werk in andere musea wereldwijd te bekijken), raad ik het onlangs verschenen boek The Works: Katsushika Hokusai van Sally Grant aan (Amazon UK | Bookshop.org). Hierin worden vijftig van zijn belangrijkste werken afgebeeld, voorzien van toelichting en context door Grant, een zeer ervaren kunsthistoricus, conservator en journalist.

Dit boek maakt deel uit van de serie Essential Masterpieces van Grant. Eerder verschenen al The Works: Vincent van Gogh (Amazon UK | Bookshop.org) en The Works: Gustav Klimt (Amazon UK | Bookshop.org); later dit jaar volgen boeken over Claude Monet, Edgar Degas en Mary Cassatt.

Afbeeldingen vergroten door te klikken

Afbeeldingen gemaakt in het Hokusai Museum, Obuse, door Kavita Favelle

Hokusai werd in 1760 geboren in Edo (het huidige Tokio) en bracht het grootste deel van zijn leven in die stad door, in een tijd waarin cultuur en kunst zeer populair waren. Als tiener leerde hij de kunst van ukiyo-e (houtsnedekunst) in het atelier van Katsukawa Shunshō; Ukiyo-e – wat vertaald kan worden als ‘beelden van de vluchtige wereld’ – omvatte uiteenlopende onderwerpen, waaronder mooie vrouwen (vaak courtisanes), erotica, beroemde kabuki-acteurs, populaire sumoworstelaars, verhalen en volksvertellingen, en een grote verscheidenheid aan landschappen (waarin flora, fauna, terrein en weersomstandigheden tot in detail werden weergegeven).

Hokusai was een zeer productief kunstenaar; tijdens zijn leven maakte hij talloze geliefde schilderijen, prenten en hangrollen, en verzorgde hij de illustraties voor meer dan 250 boeken (waaronder werken over poëzie, satire, reizen, instructies, historische kronieken, mythen en volksverhalen, maar ook erotica). Tijdens zijn verblijf in Obuse, in de laatste jaren van zijn leven, beschilderde hij bovendien praalwagens en plafonds (zoals de afbeelding van een feniks op het plafond van de boeddhistische tempel Ganshoin).

Zijn beroemdste serie is waarschijnlijk de reeks houtsneden die bekendstaat als Zesendertig gezichten op de berg Fuji. Het bekendste werk uit deze serie is de iconische De grote golf – wellicht een van de meest geciteerde of nagebootste beelden in de kunstwereld. Zelf bezit ik minstens drie T-shirts met variaties op dit werk: een met de golf in een kom ramen-noedels, een met de golf in een glas water en een derde met een draak van sushi die uit de golf oprijst.

In The Works: Katsushika Hokusai neemt Grant de lezer mee door het leven van Hokusai aan de hand van vijftig zorgvuldig geselecteerde prenten, die de grote verscheidenheid aan onderwerpen tonen die hij door de jaren heen heeft vastgelegd. Bij elk kunstwerk licht Grant niet alleen de inhoud van het stuk zelf toe, maar schetst ze ook de biografische achtergrond en de historische en culturele context. Dit helpt de lezer om niet alleen te begrijpen wat er te zien is, maar ook wat de betekenis ervan was voor Hokusai en zijn publiek. Daarnaast deelt ze informatie over de technieken en de stilistische evolutie in Hokusai’s werk gedurende zijn leven.



Enkele persoonlijke favorieten uit het boek zijn onder meer De sumoworstelaars Uzugafuchi Kandayu enTakasaki Ichijuro, Vrouw die zijde spint, Asukayama (Asuka-heuvel), Regenbui bij de nieuwe Yanagi-brug, Tekeningen in één streek, Courtesane rustend met een exemplaar van ‘Het hoofdkussenboek’, Onweersbui onder de top, Ejiri in de provincie Suruga, Tatekawa in Honjō, Karpers zwemmend tussen waterplanten, Kohada Koheiji (uit ‘Honderd spookverhalen’), Amida-waterval in de verre uithoeken van de Kiso-weg, Kraanvogels in een dennenboom, Hangbrug op de grens van de provincies Hida en Etchū, Goudvink en treurkers, Rode Shōki (demonendoder), Li Bai bewondert een waterval en Tijger in de sneeuw. Ik wilde eigenlijk een kortere lijst maken, maar de selectie is gewoonweg zo goed!

Het boek is vrij klein van formaat (paginaformaat 20 x 15 cm); verwacht dus geen enorme prenten, zelfs niet bij afbeeldingen die over twee pagina’s doorlopen. Je kunt de afbeeldingen weliswaar goed bekijken, maar je ziet niet hetzelfde detailniveau als bij de grotere kunstwerken op hun oorspronkelijke grootte.

Desalniettemin is dit een uitstekende kennismaking met het leven en werk van Katsushika Hokusai. Het is een waar genoegen voor iedereen die meer van zijn werk wil ontdekken dan alleen de Zesendertig gezichten op de berg Fuji.

Misschien vind je mijn bericht met meer dan 200 boeken voor Japanofielen ook interessant.

Kavey Eats ontving een recensie-exemplaar van The Works: Katsushika Hokusai door Sally Grant (Amazon UK | Bookshop.org) van uitgeverij Smith Street Books. De adviesprijs in het VK is £18.

Geplaatst door Kavita Favelle op 21 mei 2026
Categorie: Ambacht, Lezen, Reizen
Locatie: Japan
Tag: SmithStreetBooks

‘Enkele persoonlijke favorieten’


Galerij Hokusai

Afbeeldingen vergroten door te klikken


____________________

[1] Keavy Eats, ‘The Belly rules the Mind’, Kavita Favelle | Shares food, travel + life.

[2] BentoFabriek.nl, ‘Een bento is een gezonde maaltijd, mooi opgemaakt op een bord of in een bentobox. Een bentobox kenmerkt zich door de verschillende vakjes om voeding van elkaar te scheiden. Bento is van origine een eeuwenoud en populair Japans gebruik.’



Vrijdag 10 juli 2026 om 18:30

Post van Noordeinde

Tochter aus Elysium
Wir betreten feuertrunken,
Himmlische, dein Heiligtum!
 
(openingsregels van het Europese volkslied, gecomponeerd door Beethoven in zijn 9e symfonie (1824) op een gedicht van Friedrich Schiller)

1.

2.

VERGROTEN DOOR TE KLIKKEN

Foto boven:
Koningin Máxima in een roze galajurk met ruches van Jan Taminiau, gefotografeerd door Anton Corbijn.

De foto is gemaakt in de Galerijzaal van Paleis Noordeinde. Dit is een van de officiële staatsieportretten die in november 2023 werden vrijgegeven ter gelegenheid van het tienjarig koningschap. (A.I.)

Bananendroomtaart

Bovenaan: “De bruidegom stond erop geen eenvoudige feestmaaltijd te geven, zodat Joost er dagenlang de handen aan vol had.” Uit: Als een meesterverteller stopt met werken.

Je liefste is de ontmoeting met het Ene, oplichtend in een voorbijgaand moment. Hecht je daaraan en je ontkent haar.
Maarten Houtman, Aforismen

Eerste begin

In dit 'straatje', op nummer 10, woonde Klaaske's grootmoeder in de vesting Naarden. Ik heb daar menige familiebijeenkomst bijgewoond, vooral rond Kerstdagen, als oma jarig was  dan kwamen de zilveren vorkjes uit de kast…
Daar moet ik nu aan denken, omdat we allemaal in zo'n straatje wonen, met z'n gewoonten, z'n vaste kringetje en z'n verhalen. Het mooiste verhaal daar vond ik, dat wanneer oma met Pasen naar de Matthaeus-Passion in de Grote Kerk van Naarden ging, vlak achter hun huis, tante Fien (de huishouderster, oma was heel jong weduwe) de aardappels opzette als ze het slotkoor hoorde: 'Wir setzen uns mit Tränen nieder'.
Alles had z'n tijd en z'n plaats. Ook wij ontkomen daar niet aan…

Om je straatje heen de onmetelijkheid …

Als daar dan wat te vieren was, werd het tafelzilver uit de kast gehaald – waarmee wij nu bij onze gasten goede sier hopen te maken, als bestek bij de taart…

Wat voorafging

Hallo,
In vroeger jaren kwamen mijn vrouw en ik regelmatig langs om van jullie heerlijke spijzen te genieten, vanuit Amsterdam Noord is dat wat bezwaarlijk - maar we zijn jullie niet vergeten...
Omdat we per 1 juli wat te vieren hebben, is de vraag: staat de bananenroomtaart nog op het menu? Zo niet, dan is een andere ook goed. Ik las dat ik via Ūber moet bestellen, maar hoor graag of die taart nog beschikbaar is.
Bij voorbaat dank en vriendelijke groet,
Hein Zeillemaker
Goedemorgen,
Bedankt voor uw bericht, wij hebben de bananenroomtaart helaas al een tijd niet meer op ons menu, wij kunnen deze wel voor u maken.
Echter bezorgen wij niet via Uber in Amsterdam Noord, zij bezorgen voor ons alleen binnen een korte straal om het restaurant.
Vriendelijke groet,
Restaurant Golden Temple 

Dinsdag half vier, stipt op tijd…

Toen wij daar op de afgesproken tijd kwamen om de taart op te halen, bleken ze nog niet open te zijn. We zochten onze toevlucht bij de buren: het Tapas Restaurant Pata Negra, waar ons een vriendelijk onthaal ten deel viel, zo maar aan een tafeltje op straat – dat is de stad…

klik om te vergroten

Droomtempel van de Sikhs

”Ons restaurant is genoemd naar de beroemde Sikh tempel in Amritsar in het noorden van India. Deze tempel heeft 4 deuren, die symbool staan voor het feit dat iedereen hier, met welke religie dan ook, altijd welkom is. Daarnaast wordt er hier een van de grootste keukens ter wereld gerund, om de duizenden bezoekers die hier dagelijks komen van een gratis vegetarische maaltijd te voorzien.
De weg van de Golden Temple in India naar ons restaurant in Amsterdam loopt via yoga, meditatie en het bewust klaarmaken van (h)eerlijke gerechten die eenheid in lichaam en geest bevorderen.”
Website Golden Temple

Toen de bananenroomtaart uiteindelijk een banendroomtaart bleek te zijn – de bestelling bleek in de droomtempel niet doorgekomen te zijn – gingen we over op plan B: hun twee courante taarten – zó uit de vriezer…
Die werden voor ons vervolgens met aandacht ingepakt: aluminiumfolie eromheen, twee kartonnen dozen werden uitgevouwen en in elkaar gezet… Het duurde zo al met al wel even, maar de rustige gebaren waarmee het allemaal gebeurde, waren gewoon een weldaad… Je voelde je even thuis, daar in de Golden Temple!
En toen … roetsj roetsj, met de metro naar huis…

Het opeten der taarten

klik om te vergroten

Zo gezellig was het!


‘Het leek alsof Israëlische militairen schietoefeningen op Palestijnse kinderen hielden’

De Britse chirurg Nick Maynard ging na oktober 2023 drie keer naar de Gazastrook om daar zorg te leveren. ‘Zoveel dode kinderen; dat is geen collaterale schade, dat is beleid.’  
De Britse chirurg Nick Maynard in 2024 © PA Images / Brian Lawless / Alamy 

De eerste keer dat de 64-jarige Britse arts Maynard van het Oxford University Hospital tijdens de genocide naar de Gazastrook ging, was in december 2023. Hij had de jaren daarvoor de Gazastrook al herhaaldelijk bezocht, had er gedoceerd, geopereerd en lezingen gegeven. Maar deze keer was alles anders. ‘Ik arriveerde eind december 2023, via de Egyptische grens kwam ik in de Zuid-Gazaanse stad Rafah’, vertelt hij via zoom. ‘Daarna ben ik doorgereisd naar het Al-Aqsa-ziekenhuis in Deir al-Balah, zo’n beetje halverwege Gaza-stad. Alles was kapot, gebombardeerd en kapotgeschoten.’

Gisteren kwam een VN-rapport uit dat spreekt van het doelbewust doden van kinderen als onderdeel van de genocide in de Gazastrook. Bent u het met die conclusie eens?

‘Het patroon van de verwondingen, de aantallen getroffen kinderen, het moedwillig tegenhouden van hulpgoederen, medicijnen en voedsel, het uithongeren; ik kan niet anders dan het eens zijn met die stelling. In de Gazastrook werden twee jaar lang gemiddeld dertig kinderen per dag gedood, in de oorlog in Oekraïne is dat 0,7, tijdens de oorlog in Irak lag dat aantal op 0,6. Dat is geen collaterale schade, dat is beleid. Wist je dat ouders bij hun kinderen de naam en geboortedatum op het been schreven? Zodat mensen zouden weten hoe hun kind heette en hoe oud het was, in het geval zij zelf dood waren?

U spreekt van een patroon van verwondingen. Wat bedoelt u precies? 

‘In de operatiekamer heb ik wonden gezien die het gevolg waren van wapens die worden gebruikt in gevechtssituaties tussen legers. Maar Israël zette die wapens in tegen de Palestijnse burgerbevolking, met verschrikkelijke gevolgen. Ik was aan het opereren, toen er een zoveelste stroom slachtoffers van bombardementen binnenkwam, veel van hen waren in kritieke toestand. Op de grond lag een deken, met een zesjarig jongetje erin, hij heette Alaa. Zijn ouders waren dood. Ik pakte hem op en ontdekte dat hij een groot gat in zijn bovenlijf had, zijn long hing eruit, hij was bijna doodgebloed. Ik heb hem geopereerd, de bloedingen gestelpt, het gat gedicht. Maar hij had ook verschrikkelijke brandwonden, ik weet niet of hij nog leeft.’

In de Gazastrook werden twee jaar lang gemiddeld dertig kinderen per dag gedood, in de oorlog in Oekraïne is dat 0,7, tijdens de oorlog in Irak lag dat aantal op 0,6. Dat is geen collaterale schade, dat is beleid. 

Maynard is even stil. ‘Alaa had een zusje, van acht jaar oud, Aya. Haar been was dermate gebroken dat de bloedtoevoer werd afgeknepen. De arts heeft het gezet, zonder pijnbestrijding, want die was er niet meer. Haar gillen, ik hoor het nog steeds. En er was Habiba van elf jaar, ik heb haar geopereerd aan haar slokdarm, maar er was geen vloeibaar voedsel meer, ze is de hongerdood gestorven. En Zainab van zeven maanden, er was geen babyvoedsel meer, ook zij is van de honger doodgegaan. Ik kan doorgaan en doorgaan, ik heb zo veel gewonde en dode kinderen gezien.’

U bent drie keer in de Gazastrook geweest. Was er verschil tussen die drie keer? 

‘De situatie was elke keer erger. Begin 2024 viel me al op dat kinderen ondervoed begonnen te raken, maar vorig jaar heeft Israël de Palestijnen in de Gazastrook echt uitgehongerd.

Het heeft elf weken lang de grens hermetisch gesloten, met talloze doodgehongerde kinderen tot gevolg. Op de grens namen de Israëlische militairen het melkpoeder voor baby’s dat Amerikaanse artsen in hun koffer hadden in beslag. Ik heb veel uitgehongerde kinderen geopereerd, maar hun lichamen waren te ernstig aangetast door voedselgebrek, ze hebben het niet gered. De kinderen die het wel hebben overleefd, hebben door ernstige ondervoeding hersenschade opgelopen.’

‘En dan waren er de voedseluitdelingen door de Gaza Humanitarian Foundation, vorig jaar. Daar zijn talloze tienerjongens neergeschoten, al hun families verklaarden dat Israëlische militairen gericht op hen hadden geschoten. Ik heb met de andere artsen de wonden van de jongens vergeleken. De ene dag hadden ze schoten in hoofd en nek, de andere dag in hun buik, weer een andere dag in hun testikels. Alsof de Israëlische soldaten schietoefeningen op de kinderen hadden gedaan. Op een gegeven moment kwam er een kleine, twaalfjarige jongen binnen, ook hij was daar neergeschoten, hij is op de behandeltafel doodgebloed.’

Denkt u dat het VN-rapport dat vandaag verschijnt verschil zal maken?  

‘Ik heb de afgelopen jaren vaak met Britse politici gesproken, hen verteld wat ik in de Gazastrook heb gezien, daar heb meegemaakt. Ze hebben zich er niets van aangetrokken. De enige hoop die ik heb is dat politici de druk gaan voelen van de groeiende groep Britten die willen dat het beleid verandert. Dat hoop ik echt.’

Dat kan ook worden gezegd over Nederland, waar alleen stevige maatschappelijke druk politici mondjesmaat lijkt te kunnen bewegen het beleid ten aan zien van de genocide in Gaza te veranderen.


Meer Midden Oosten op ShakingLife.nl

Dear 👩‍⚕️ Lise

Bovenaan:  “Aion Studio, praktijk voor chiropractische zorg gevestigd aan het Buikslotermeerplein 428 in Amsterdam-Noord. De studio richt zich op holistische zorg voor het hele gezin, inclusief behandelingen voor mens en dier. De diensten omvatten het verwijderen van blokkades in het zenuwstelsel met zachte technieken om het zelfgenezend vermogen te herstellen.  Naast Aion Studio bevindt zich Gideon, een opkoper en partijhandelaar.” (gegenereerd door A.I.). 

Wat kwam ik daar eigenlijk doen?
Ik had gehoord dat Lise een goede ‘masseuse’ was. En ik had net – letterlijk – in het stof gebeten op weg naar een behandeling van de reguliere fysiotherapeut, met een spit-aanval bij ons op de deurmat…
Ik besloot Lise te vertellen van mijn hemianopsie, met het verlies aan oriëntatie dat daarbij hoort.

Klik rechtsboven voor vergroting

Lise aan het werk met haar fantastische handen – die elk zuchtje en steuntje ongemerkt waarnemen. Je kunt daarbij telkens proberen te voelen wat de aanraking, het druk uitoefenen, met je doet.
Bij alles is de lichaamstaal voldoende, er wordt niet gepraat, geëvalueerd of geanalyseerd. Maar bij het afscheid wordt je wel spontaan omhelsd…

“Trixie is een Mini Australian Shepherd pup. Ze is een paar keer per week in de studio om je hartelijk te verwelkomen en te ondersteunen tijdens en na de behandeling.
Ze is heel attent; als je je ongemakkelijk voelt in de buurt van honden of als je je eigen hond meeneemt, blijft ze thuis om je de ruimte en gemoedsrust te geven.”

Ook Trixie is een schat – die wel een grote mond opzet als je binnenkom – maar Lise weet daar raad mee – en je wordt natuurlijk even besnuffeld. Zoals je ook haar natte neus aan je handen voelt als je op de massagetafel ligt – waarvan er trouwens drie staan, die soms allemaal bezet zijn en waartussen Lise dan heen-en-weer pendelt…


“Hein, je moet meer lawaai maken,” zei Lise, toen ze me bij onze afspraak van 8 april een halfuur had laten wachten. En toen was er ook even een taalbarrière, want het woord dat ze bezigde – ‘noise’, neem ik aan – kwam niet bij me binnen. Er moest een iPad aan te pas komen om het voor mij te ‘vertalen’.
Maar ik had überhaupt niet begrepen waar ze het over had. Was het omdat Trixie bij m’n binnenkomst niet had aangeslagen? Eigenlijk wonderbaarlijk, dan moet ik voor haar inmiddels vertrouwd zijn…
Maar toch, dat lange wachten werd nu dus op mijn conto geschreven – terwijl ik me juist afgevraagd had: wat is hier aan de hand…
Het leek van me af te glijden, maar dat bleek maar schijn. Na al die voorkomendheid van Lise, had het voor mij aangevoeld als: ‘Ja, ik sta altijd voor je klaar, maar nu even niet…’ En die bui bleef bij mij dagen hangen.
De week daarop leek het allemaal weer normaal te gaan, maar er was toch iets gekanteld. En was het dáárom, dat ik op 11 april zo’n enorme energie tentoongespreid had…
Samen met Klaaske de nieuwe printer versjouwd en laten bijstellen bij de MediaMarkt, m’n verloren betaalpasje opgehaald bij Multivlaai en toe nog spontaan langs Emilie gegaan… zie All in One.
En toen had ik ook nog mijn taxichauffeur bij thuiskomst horen zeggen: ‘Hier om de hoek zit een chiropraticor, die mij door een collega aanbevolen is, Russell heet hij.’
Dat kun je puur ‘toeval’ noemen, maar Klaaske had er een ander woord voor: ‘coïncidentie’.
Toen ik het voorval later aan Lise vertelde, knikte ze alleen maar lichtelijk.

Toch voel ik me, met nog éénkeer te gaan, lichtelijk ontheemd. Lise doet er ook alles aan om je daar thuis te laten voelen: de smaakvolle inrichting, de muziek, de kleine geschenken die ze je geeft…

Het is twee maanden later, op Lise’s autosync calendar staat dat ik woensdag 10 juni wordt verwacht voor een ‘Follow up Session’ van 20 minuten – die dan tevens mijn laatste ‘behandeling’ zal zijn. Ik ben benieuwd…

Menselijke nabijheid

Misschien wel het grootste wonder dat ik bij Lise ervaren heb, is dat ze spontaan haar armen om je heenslaat – ik zag haar dat trouwens bij menig cliënt doen. Er is dan geen begrenzing, jij ben ik, ik ben jij… Ook toen Klaaske me een keer kwam afhalen, kreeg ze spontaan haar armen om zich heen. Weliswaar las ik pas over het verschil in omgangsvormen tussen Frankrijk en hier, maar mijn voornaamste indruk is dat Lise die gevoelens gewoon toelaat, dat ze er niet bang voor is…

Laatste episode?

Na die laatste keer, zei Lise aan het eind: ‘Kom over een paar maanden nog maar een keer terug, ik stuur je een mailtje.’

Zo wordt er dus over me gewaakt … door iemand die haar verantwoordelijkheid serieus neemt – bravo, Lise!
Maar het roept natuurlijk wel de vraag op naar mijn eigen verantwoordelijkheid. De verleiding is groot die pardoes uit handen te geven, zo van: … dan ben ik er vanaf!
Maar dat is natuurlijk van den dolle…

De laatste keer op de massagetafel, kwam de gedachte in me op: ik ben een mer à boire, het is nooit genoeg…

PS

Lise, dankjewel dat je me geleerd hebt regelmatig water te drinken, dat komt dezer dagen wel heel goed van pas…

Een nacht in het klooster – Regina Carmeli, mei 2018

2018 REpaired&Reposted

In de nacht van 26 op 27 april, daags voor zijn honderdste geboortedag – die we op 5 mei zouden vieren – verscheen Maarten me in een droom, zijn gestalte was duidelijk zichtbaar. Maar zijn boodschap leek persoonlijk te zijn, hij zei me: “Breng maar een nacht in het klooster door…”

Die boodschap was voor mij glashelder. Dat zat zo:
Ik was van plan een tentoonstelling in museum ‘De Domijnen’ in Sittard te bezoeken, maar vond de reis op één dag teveel. Ik kreeg een tip dat ik in het klooster ‘Regina Carmeli’ terecht zou kunnen, niet ver van het museum.
Dat leek me een apart avontuur – we zijn tenslotte met Maarten vaak in kloosters geweest – en een verblijf daar was niet duur. Ik was het nog aan ’t overwegen, toen ik ’s nacht die droom kreeg – voor mij een soort ingreep van de hemel, waar ik zeker gevolg aan wilde geven.
De volgende dag mailde ik met het klooster en uiteindelijk kon ik er 22 mei terecht.

Toen ik die dag ‘s middags in Sittard aankwam, hing er een dreigende lucht. Er was onweer voorspeld. Ik zette m’n auto in een parkeergarage vlakbij het museum. Maar toen ik buitenkwam stonden de sluizen van de hemel wijd open, ondanks m’n paraplu was ik in een mum van tijd doorweekt. De regen was inmiddels overgegaan in hagel. Ik schuilde tegen een gevel, maar zag dat het hopeloos was. Ik vluchtte de garage weer in en besloot het museum over te slaan en direct naar het klooster te rijden.
Buiten kolkte het water door de straten, putdeksels lagen naast open gaten. Bij het klooster gekomen, moest ik tot aan m’n enkels door het water waden om de ingang te bereiken. Toen ik binnenkwam, was het eerste wat ik zag een ondergelopen keuken. Boven gekomen zag ik vanuit mijn raam de eerste hulpdiensten op de binnenplaats van het complex verschijnen, die slangen uitrolden. Alle kelders bleken ondergelopen te zijn.

Bij het avondeten vertelde een zuster dat ze urenlang opgesloten had gezeten en geklop en noodkreten had gehoord: “Ik heb een uur tot de Heilige Jozef – de schutspatroon van de orde – gebeden of hij we wilde redden, maar bedacht toen dat ik ook geduld moest hebben…” Ze was nog steeds opgewonden en hield een lederen gebedenboek tegen de borst geklemd. Mijn wijsneuzige opmerking dat je toch maar jezelf moest zien te redden, werd weggewimpeld – misschien had ik zelf wel tot Maarten gebeden…

Van uitputting ging ik vroeg naar bed. Toen ik middenin de nacht wakker werd, drong het tot me door dat dit de overnachting was waar Maarten me in m’n droom in zekere zin heengeleid had… En ik vroeg me af wat de betekenis kon zijn. Ik was midden in een ramp in een klooster beland, misschien wel daardoor was al het oude achter de horizon verdwenen. Ik was daar weliswaar een vreemde eend in de bijt, maar ik mocht op dat moment wel in hun leven delen…
Ik had gelezen dat de orde (die wereldwijd verbreid is) gesticht was door een Duitse vrouw, de zalige moeder Theresa die daar in Sittard begraven lag. Haar botten waren herbegraven in de kapel en haar portret hing in vrijwel alle vertrekken. En natuurlijk hingen er de onvermijdelijke crucifixen, waar de boodschap ‘Your Body is A Temple’ niet aan besteed was. Ik keek er nog eens goed naar en kon me voorstellen dat de Kerkhervorming de lijdende Christus van het kruis had gehaald…

De ontbijtzaal bleek die ochtend leeg, maar even later kwam de non van de vorige avond binnen, samen met haar zuster uit Aken, die bij haar op bezoek was. Er werd voor het eten niet gebeden en we praatten over de zorgen in Aken over de Belgische kerncentrales.
Na gepakt te hebben besloot ik direct terug naar huis te gaan en het museum over te slaan. Ook van een gepland bezoek in Tiel zag ik af, het was gewoon genoeg geweest. Het werd me inmiddels duidelijk wat hoofd- en bijzaak was…

Ik had een fortuinlijke terugrit, maar ontdekte bij mezelf onderweg wel sporen van een Messiascomplex: bij een stop ik bleek al te toeschietelijk (‘laat u uw blad maar gewoon staan’) en ik maakte me zorgen over een man die z’n vrouw liep te zoeken … terwijl ik zelf even later de weg kwijtraakte. De Goede Werken hadden hun werk gedaan…
Thuisgekomen ontdekte ik nog iets anders: toen ik Klaaske van m’n avontuur vertelde en een schimpscheut uitdeelde wegens hun verering van de zalige Theresa, moest ik plotseling aan onze viering van Maarten’s 100e verjaardag denken, zo maar uit het niets drong de parallel zich aan me op: dat het niet gaat om het verbreiden van een geloof of het vereren van een heilige, maar louter om het verdiepen van het eigen inzicht. Ik schrok van m’n onnozelheid – was dát de diepere betekenis van mijn droom?

Ik moest ook even denken aan de ‘dwaze monnik’ en zijn klooster in het Noorden. En aan alle mensen die nog op zoek zijn naar een ‘klooster’, die lange zitsessies en nieuwe meesters volgen. Nee, één is voor mij genoeg voor een heel leven – meerdere levens…

Automania #4 | 49-RB-SZ | En toen was er airco…

Vergroten door te klikken


Vergroten door te klikken

Boven: De 49-RB-SZ op de Route du Soleil